میدان نقش جهان اصفهان

میدان نقش جهان اصفهان در قلب تاریخی شهر اصفهان قرار دارد. این میدان مکانی است که درخشش آفتاب بر گنبدهای فیروزه‌ای و صدای زنگ اسب‌های کالسکه را به چشم و گوش مسافران تور اصفهان می‌رساند. نقش جهان یادگار دوران صفوی به شمار می‌رود و شکوه معماری ایرانی، ذوق هنری و روح زندگی را در دل خود جای داده است. در این میدان هر سنگ‌فرش نشانی از گذشته دارد و به روایت تاریخ می‌پردازد. میدان نقش جهان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های اصفهان است که باید در هنگام سفر به اصفهان به دیدنش رفت.

عکس از آتوسا حق شناس

میدان نقش جهان

میدان نقش جهان اصفهان با نام «میدان امام» و «میدان شاه» نیز شناخته می‌شود. این میدان در قلب بافت تاریخی شهر اصفهان قرار گرفته و شکل مستطیلی دارد. میدان نقش جهان در فهرست آثار ملی ایران و میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده و به همین دلیل یکی از مکان‌هایی است که گردشگران خارجی و ایرانی در هنگام ایران‌گردی به دیدن آن می‌روند.

در گذشته و پیش از دوره صفویه در این میدان یک باغ زیبا به نام نقش جهان وجود داشت و به همین دلیل به آن نقش جهان نیز می‌گفتند. زمانی که شاه‌عباس صفوی برای اولین بار این میدان را بنا کرد این میدان با نام «میدان نو» مشهور شد و بعدها نام‌های دیگری همچون «میدان قصر»، «میدان سلطنتی» و «میدان اصلی» به آن دادند. 

این میدان طولی بیش از ۵۶۰ متر و عرضی برابر با ۱۶۰ متر دارد و محیط آن با ۲۰۰ حجره در دو طبقه پوشانده شده است. میدان نقش جهان در بخش شمالی خیابان سپه و در بخش جنوب بازار بزرگ اصفهان قرار گرفته و در چهار سمت آن بناهایی همچون مسجد امام، مسجد شیخ لطف‌الله، کاخ عالی‌قاپو و دروازه قیصریه قرار دارند.

وسعت میدان نقش جهان از میدان سرخ مسکو و میدان سلطنتی بیشتر است و از نظر تاریخی از میدان کنکورد پاریس قدیمی‌تر به شمار می‌رود. میدان نقش جهان پس از میدان «تیان آمن» در پکن دومین میدان بزرگ دنیا محسوب می‌شود.

تاریخچه میدان نقش جهان اصفهان

میدان نقش جهان در گذشته و پیش از دوره صفویه سرگذشت متفاوتی داشته است. در زمان‌های گذشته در این منطقه یک باغ بزرگ قرار داشت و در بخش مرکزی این میدان که آن را کوشک می‌نامیدند بناهای نظامی از دوره آق‌قویونلوها و تیموریان قرار داشتند. باغ مذکور در بخش غربی میدان واقع شده بود که پس از بین رفتن، تغییراتی در آن صورت گرفت و امروزه در آن عمارت عالی‌قاپو قرار دارد. میدان نقش جهان در دوره سلجوقیان از اهمیت برخوردار بود و در آن جشن‌ها و اعیاد مهمی برگزار می‌گشت.

در دوره صفویه و زمانی که اصفهان به پایتخت ایران بدل شد میدان نقش جهان رونق دوباره‌ای یافت. بنای ابتدایی این میدان به دستور شاه‌عباس صفوی در حاشیه زاینده‌رود و به دست معماران مشهوری همچون استاد علی‌اکبر اصفهانی، شیخ بهایی و محمدرضا اصفهانی پایه‌ریزی شد. پایه اولیه میدان در سال  ۱۰۱۱ قمری بنا شد و تا سال ۱۰۲۵ ساخت آن و دیگر بناهای اطراف ادامه یافت. تزیین و کاشی‌کاری‌های مساجد و دیگر ساختمان‌های اطراف از سال ۱۰۲۵ آغاز گشت و تا حکومت جانشین دوم شاه‌عباس ادامه پیدا کرد.

نقشه این میدان از روی یکی از قدیمی‌ترین میدان‌های اصفهان یعنی میدان عتیق برداشته شد؛ هرچند می‌توان شباهت‌هایی بین این میدان و میدان‌هایی همچون شاه قزوین، صاحب آباد قزوین و امیرچخماق یزد مشاهده کرد.

در دوره حکومت آخرین پادشاه صفویه به دلیل خشک شدن تمام جوی‌های اطراف، این میدان شکوه خود را از دست داد و با حمله «اشرف افغان» این مسئله شدت پیدا کرد.

در دوره قاجار به دلیل اهمال‌کاری‌ها آسیب‌های بیشتری به این میدان وارد شد به شکلی که بسیاری از عمارت‌های تاریخی و بناهای قدیمی مانند عمارت نقاره‌خانه از بین رفت. خوشبختانه در زمان حکومت پهلوی این میدان بازسازی شد و رونق اقتصادی به شهر اصفهان بازگشت.

عکس از عباس اکبری

بناهای اطراف میدان نقش جهان

در اطراف میدان نقش جهان بناهای تاریخی بسیار مهمی قرار گرفته که باعث شده‌اند این میدان از حیث معماری بسیار قابل توجه باشد. از مهم‌ترین بناهای اطراف میدان نقش جهان موارد زیر هستند:

مسجد جامع عباسی یا مسجد شاه

مهم‌ترین اثر تاریخی میدان نقش جهان این مسجد است که در ضلع جنوبی میدان قرار دارد. این مسجد در سال ۱۰۲۰ هجری و به دستور شاه عباس صفوی ساخته شد. مهم‌ترین ویژگی این مسجد معماری خاص، کتیبه‌ها، طاق‌نماها، کاشی‌کاری، تزیینات و حوض زیبای آن است. مسجد جامع عباسی مملو از کاشی‌کاری‌های آبی رنگی است که نگاه گردشگران را به خود خیره می‌سازند. سردر هشتی با کاشی‌های فیروزه‌ای که کتیبه‌هایی با دستخط علیرضا عباسی، محمد صالح امامی  و… را بر روی خود جای داده از زیبایی‌های بی‌نظیر این مسجد به شمار می‌روند. 

مسجد شیخ لطف الله

این مسجد که آن را یک مسجد بدون مناره می‌دانند به دستور شاه‌عباس اول ساخته شد. در ابتدا این مسجد مخصوص شاه و خانواده‌اش بود و کسی به جز آنها اجازه ورود به آن را نداشت. زیباترین و مدورترین گنبد جهان را متعلق به این بنا می‌دانند و طاووسی که در مرکز داخلی گنبد قرار گرفته شاهکاری بی‌نظیر در این بنا به شمار می‌رود. گنبد این مسجد ۳۲ متر طول دارد و ساخت آن ۱۷ سال زمان برده است.

عمارت عالی‌قاپو

این عمارت در غرب میدان قرار گرفته و در گذشته مرکز حکومتی بسیار مهمی به شمار می‌رفت. این بنا زیربنایی در حدود ۱۸۰۰ مترمربع دارد و در ۶ طبقه ساخته شده است. در این عمارت ۵۳ اتاق برای استراحت و پذیرایی مهمانان و برگزاری جلسات تعبیه شده بود و به آن «عمارت دولت‌خانه» نیز می‌گفتند. طبقه آخر این عمارت و گچ‌بری‌های اتاق موسیقی یکی از زیباترین جاذبه‌های آن هستند.

سردر قیصریه

این سردر ورودی بازار نقش جهان به شمار می‌رود و در شمال میدان قرار گرفته است. این قسمت قبلاً بنایی سه طبقه بود که طبقه سوم آن به نقاره‌خانه اختصاص داشت؛ اما متأسفانه امروزه تنها دو طبقه از آن باقی مانده است.

بازار قیصریه 

این بازار جزو بزرگ‌ترین و زیباترین بازارهای ایران به شمار می‌رود که ساخت آن در طی سه دوره به طول انجامید و به دوره‌های صفویه و قاجاریه مربوط می‌شود. در این بازار علاوه بر دیدن جلوه‌های معماری و تاریخی؛ می‌توان نسبت به خرید محصولات متنوع اقدام کرد.

میدان نقش جهان کجاست؟

میدان نقش جهان در شمال شهر اصفهان قرار دارد و در بین خیابان حافظ در شرق و خیابان سپه در غرب قرار گرفته است. برای رفتن به این میدان باید در تور اصفهان شرکت کرد و یا به شکل شخصی به شهر اصفهان سفر نمود.

تفریحات میدان نقش جهان

در میدان نقش جهان اصفهان علاوه بر بازدید از آثار تاریخی شاخص در چهار طرف میدان، می‌توان تفریحات زیر را تجربه کرد:

  • بازارگردی و خرید سوغاتی از حجره‌های اطراف
  • پیاده‌روی و درشکه‌سواری
  • استفاده از امکانات کافه‌ها و غذاخوری‌ها

جاهای دیدنی نزدیک میدان نقش جهان 

علاوه بر بناهای تاریخی اطراف میدان نقش جهان می‌توان در نزدیکی این میدان به سراغ دیدنی‌های زیر رفت:

  • کاخ چهل ستون
  • حمام علی قلی‌آقا
  • مدرسه چهارباغ(مدرسه سلطانی)
  • موزه موسیقی اصفهان
عکس از مهران صالحی

بهترین زمان برای بازدید از میدان نقش جهان

شاید بتوان گفت که امکان بازدید از میدان نقش جهان و دیدنی‌های اطرافش در تمام زمان‌های سال امکان‌پذیر است. اگر می‌خواهید در آب و هوای دلپذیرتری به گشت‌وگذار در این میدان بپردازید فصل بهار، تابستان و اوایل پاییز بهترین زمان برای شرکت در تور اصفهان هستند.

امکانات میدان نقش جهان

در اطراف میدان نقش جهان امکانات مختلفی برای مسافران در نظر گرفته شده است. انواع رستوران‌ها و کافه‌ها، سرویس بهداشتی و انواع هتل‌ها و بوتیک هتل‌ها در این منطقه قرار دارند تا گردشگران بتوانند به راحتی نیازهای خود را برطرف سازند.

عکس از مهدی صاحب نسق

نکات مهم برای بازدید از میدان نقش جهان

اگر قصد بازدید از میدان نقش جهان و آثار تاریخی اطرافش را دارید حتماً نکات زیر را در نظر داشته باشید:

  • از آنجایی کهدر اطراف این میدان چند بنای تاریخی وجود دارد برای دیدن آنها و همچنین گشت‌وگذار در داخل میدان فرصت کافی در نظر بگیرید.
  • بهتر است در ساعت‌های اولیه روز و زمان‌های غیرتعطیل به سراغ آثار تاریخی اطراف میدان بروید تا با ازدحام مواجه نشوید.
  • در هنگام بازدید از آثار تاریخی مراقب آنها باشید و از آسیب رساندن و ریختن زباله در این مکان‌ها خودداری نمایید.
  • برای بازدید از آثار تاریخی اطراف میدان نقش جهان باید هزینه ورودی پرداخت نمایید.